سيد علي اكبر قرشي
157
قاموس قرآن ( فارسي )
ر - ه ) چنان كه در صحاح گفته بمعنى ظلم است در اين آيه بخس بجاى هضم و رهق بجاى ظلم در آيهء ما نحن فيه است يعنى : نه از كاهش مزد ميترسد و نه از ظلم . 2 - * ( فِي جَنَّاتٍ وَعُيُونٍ . وَزُرُوعٍ وَنَخْلٍ طَلْعُها هَضِيمٌ ) * شعراء : 147 و 148 . هضيم را متداخل گفتهاند . در صحاح گويد : « طلع هضيم » ميوهء خرما را آنگاه گويند كه از قشرش خارج نشده و متداخل و بعضى ببعضى منضماند بقول بعضى مراد از آن نرم و رسيده است چنان كه در مجمع و جوامع الجامع نقل كرده يعنى : در باغات و چشمه ها و كشتها و نخلهائى كه ميوهء آنها نرم و رسيده و يا رويهم چيده است . هطع : هطع بمعنى شتاب و خيره شدن آمده ، اهطاع نيز بمعنى شتاب و دراز كردن گردن است طبرسى از احمد بن يحيى نقل كرده : مهطع آنست كه با ذلَّت و ترس نگاه مىكند و از آنچه مىبيند ديده بر نميدارد ، در اقرب الموارد گفته فقط در صورت خوف اهطاع ميايد . در صحاح گفته « اهطع : مدّ عنقه و صوّب رأسه - اهطع فى عدوّه : اسرع » و نيز گفته : « هطع الرّجل » نگاه كرد و ديده از آن بر نداشت . * ( . . . يَوْمَ يَدْعُ الدَّاعِ إِلى شَيْءٍ نُكُرٍ ) * . . . * ( مُهْطِعِينَ إِلَى الدَّاعِ يَقُولُ الْكافِرُونَ هذا يَوْمٌ عَسِرٌ ) * قمر : 8 . مهطعين در آيه ظاهرا بمعنى شتاب كنندگان است يعنى : روزى كه دعوت كننده به عذاب ناپسند دعوت مىكند . . . مردم شتابان سوى دعوتگر شوند كافران گويند اين روز سختى است . * ( مُهْطِعِينَ مُقْنِعِي رُؤُسِهِمْ لا يَرْتَدُّ إِلَيْهِمْ طَرْفُهُمْ . . . ) * ابراهيم : 43 . مهطع در آيه ظاهرا كسى است كه گردنش را دراز كند ، مقنع آنست كه سر بالا كند يعنى گردن كشيدگان و سرها بالا گرفتهاند چنان كه پلكشان بهم نميخورد . ايضا در آيهء * ( فَما لِ الَّذِينَ كَفَرُوا قِبَلَكَ مُهْطِعِينَ ) * معارج : 36 .